Quân đội Mỹ nguy cơ đối mặt thương vong lớn và bài toán hậu cần hóc búa nếu tiến vào Iran, nơi binh sĩ có thể bị biến thành mục tiêu dễ dàng.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 29/3 cáo buộc Mỹ đang bí mật chuẩn bị kế hoạch tấn công trên bộ, trong khi vẫn công khai phát đi thông điệp về đàm phán và đối thoại.
Washington Post trước đódẫn nguồn tin từ quan chức Mỹ giấu tên cho biết các cuộc thảo luận trong nội bộ chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề cập khả năng chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran, cũng như tiến hành các cuộc đột kích vào những khu vực ven biển nhằm gỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz.
Quan chức này cho hay kế hoạch đổ bộ vào Iran đã được Lầu Năm Góc xây dựng trong suốt nhiều tuần qua, giữa lúc hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù đang được điều động tới Trung Đông. Hiện chưa rõ liệu Tổng thống Trump sẽ phê duyệt toàn bộ, một phần hay bác bỏ kế hoạch của Lầu Năm Góc.
Nếu Tổng thống Trump bật đèn xanh, Mỹ có thể sớm triển khai hơn 17.000 lính tác chiến trên bộ ngay sát ngưỡng cửa Iran. Nhóm tác chiến đổ bộ USS Tripoli với khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ đã đến Trung Đông từ ngày 27/3, trong khi các lực lượng khác đang được triển khai.
Lực lượng này ít hơn nhiều so với 150.000 lính Mỹ từng triển khai vào tháng 3/2003 khi tấn công Iraq, quốc gia có diện tích và dân số nhỏ hơn nhiều so với Iran.
Số quân này có thể không đủ để tiến hành chiến dịch can thiệp quân sự quy mô lớn, nhưng họ vẫn có thể kiểm soát các vùng lãnh thổ chiến lược trên đất liền, kiểm soát những kho dự trữ uranium của Tehran hoặc đánh chiếm đảo.
Ông Trump cho biết muốn giải quyết xung đột thông qua ngoại giao và gây sức ép buộc Iran chấp thuận một loạt yêu cầu khắt khe, như bàn giao kho dự trữ uranium đã làm giàu, dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân quan trọng và mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
Nhưng Iran đã bác bỏ những yêu cầu này. Tehran dường như tính toán rằng việc họ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ gây áp lực buộc Nhà Trắng phải thỏa hiệp và ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai. Theo giới chuyên gia, việc tăng quân có thể tạo thêm đòn bẩy với Mỹ, đồng thời là bước chuẩn bị cho những hành động quyết liệt hơn nếu ngoại giao bế tắc.
“Như chúng tôi từng nói, Tổng thống Trump luôn có mọi phương án quân sự trong tay”, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly tuần qua nhấn mạnh.
Nhưng mỗi nhiệm vụ này đều phức tạp và nguy hiểm. Các cựu quan chức Mỹ cho biết một trận chiến để chiếm giữ bãi đổ bộ gần Bandar Abbas, tổng hành dinh của hải quân Iran, hoặc đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng, sẽ khiến quân đội Mỹ đối mặt thương vong lớn.
Quân đội Mỹ có thể nhắm vào các hòn đảo quanh Hormuz, như Abu Musa, đảo Tunb Lớn và Tunb Nhỏ, nhằm giúp việc khai thông eo biển trở nên dễ dàng hơn. Từ những vị trí đó, họ có thể bảo vệ tàu thuyền khỏi tên lửa và máy bay không người lái (UAV) Iran, đồng thời thực hiện các cuộc tấn công vào sâu trong lãnh thổ đối phương.
Nhưng việc tiếp cận các khu vực này sẽ rất khó khăn. Tàu Mỹ phải băng qua những vùng nước hẹp và nông của eo biển, nơi lực lượng Iran có thể tập kích bằng tên lửa, UAV và rải thủy lôi.
Tiếp cận bằng đường biển cũng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm khác. Seth Jones, chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho hay những tên lửa diệt hạm siêu vượt âm từ đất liền Iran có thể vươn tới các mục tiêu Mỹ chỉ trong vài giây. Ngoài ra, Tehran còn có thể sử dụng xuồng cao tốc và UAV để bắn phá cả chiến hạm lẫn các vị trí trên cạn của Mỹ.
“Tôi sẽ rất sốc nếu chiến dịch này có thể được thực hiện mà không có bất kỳ thương vong nào hoặc không có tàu thương mại hay tàu chiến nào bị trúng đòn”, Jones nói.
Khi đã đổ bộ lên đảo, lính Mỹ sẽ phơi mình trước hàng loạt mối đe dọa, từ tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo đến UAV Iran được phóng từ chiến hạm hoặc từ bờ biển. Các binh sĩ Mỹ trên đảo Kharg, chỉ cách đất liền 26 km, sẽ cần được bảo vệ bởi một hệ thống phòng không vững chắc.
“Đó sẽ là cơ hội với Iran để nhắm vào các binh sĩ Mỹ khi họ tập trung quân tại một điểm”, Mark Montgomery, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Bảo vệ các Dân chủ (FDD), trụ sở tại Washington, nhận định. “Họ sẽ chẳng khác nào những chiếc bia tập bắn”.
John Miller, cựu tư lệnh lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, đánh giá một lực lượng chỉ với 17.000 quân không thể đủ để giữ bất kỳ vị trí nào trong thời gian dài, đặc biệt là khi họ chắc chắn sẽ bị tấn công liên tục. Những mối đe dọa như vậy cần phải bị áp chế từ trên không.
“Càng ở lại những vị trí đó lâu, rủi ro đối với các binh sĩ càng lớn”, ông nói thêm.
Tướng Joseph Votel, cựu tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) và Bộ Chỉ huy Chiến dịch Đặc biệt Mỹ, cho biết trong bối cảnh xung đột hiện nay, các lực lượng Mỹ nếu muốn bám trụ tại Iran sẽ cần được hỗ trợ bởi các khí tài tình báo, giám sát và trinh sát, cũng như khả năng tiếp vận hậu cần và sơ tán thương binh.
Một thách thức khác với quân đội Mỹ là việc đảm bảo an toàn cho các kho uranium đã làm giàu của Iran sau khi kiểm soát chúng. Phần lớn số vật liệu này được cho là đang bị chôn vùi dưới đống đổ nát của các cơ sở bị san phẳng trong cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái.
Theo tướng Votel, chiến dịch này có thể kéo dài từ vài ngày đến một tuần. Nhiệm vụ đòi hỏi các đơn vị chiến đấu phải thiết lập vành đai an ninh, lính công binh cùng thiết bị đào bới rà soát đống đổ nát, kiểm tra mìn và bẫy mìn cùng lực lượng đặc nhiệm có chuyên môn xử lý vật liệu hạt nhân. Nếu không có sẵn sân bay, quân đội Mỹ cần phải thiết lập một đường băng dã chiến để đưa thiết bị vào và vận chuyển vật liệu hạt nhân ra ngoài.
“Đây không phải một chiến dịch kiểu đánh nhanh rút gọn”, ông nói.
Nhưng giới phân tích nhận định dù các đơn vị bộ binh bổ sung của Mỹ không tiến vào Iran, lời đe dọa triển khai chúng có thể phục vụ một mục đích khác là tạo đòn bẩy.
“Nhiệm vụ hàng đầu là củng cố thông điệp chiến lược rằng chúng ta hoàn toàn nghiêm túc và Tổng thống có sẵn các phương án lựa chọn”, Tướng Votel nói. “Yếu tố tâm lý chiến đóng vai trò rất lớn trong việc này”.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 29/3 cho biết Lầu Năm Góc có nhiệm vụ chuẩn bị các phương án để Tổng thống Mỹ có nhiều lựa chọn nhất. Trong khi đó, Axios đưa tin quân đội Mỹ đang chuẩn bị “đòn kết liễu” nhằm vào Iran, có thể bao gồm triển khai lực lượng mặt đất và chiến dịch ném bom quy mô lớn.
Nhưng Iran dường như cũng đã sẵn sàng đối phó với kịch bản này. “Họ không biết rằng các quân nhân Iran đang chờ lính Mỹ đổ bộ, sẵn sàng tung đòn hủy diệt đối phương và trừng phạt dứt điểm những đồng minh khu vực của họ”, Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf tuyên bố.
Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)